Ana Sayfa
Makaleler
Küresel Yönetişim
ABD’nin Seçimi

Bu sene ABD’de sadece ABD’nin değil, aynı zamanda dünyanın da geleceğini etkileyebilecek bir başkanlık seçimi var. Ancak, böylesi önemli bir aşamada politik tartışmaların işin özüne girmiyor olması hem ABD, hem de dünya için endişe verici.

Dünyada ailelerin, şirketlerin, kurumların ve devletlerin yükselme dönemleri olduğu gibi, gerileme devirleri de oluyor. Gerileme devirlerinin başlangıcı ise genellikle güçte bir eksilmenin hissedilmesinden çok önce değerlerde uyumsuzluk ile tespit edilebiliyor. Bu uyumsuzluk da, ya başarılı aileleri, şirketleri, kurumları ve devletleri o başarıya taşıyan faktörlerin değişen şartlara uyum sağlamakta gecikmesinden, ya da kendilerini başarıya taşıyan değerlerin erozyona uğramasından kaynaklanıyor.

Bugün ABD dünyanın tartışmasız süper gücü. Üstelik kendisinden sonra gelenlerle arasındaki fark öylesine büyük ki, bugün hayatta olan insanların yaşam süreleri içerisinde bu konumunu koruyabilir. Ancak, unutulmamalı ki bir zamanlar Osmanlı İmparatorluğu da benzer bir konumdaydı. Düşüşü ise, yıkılmasından yüzyıllar önce başladı ve bu süreç tüm dünyada büyük savaşların, acıların yaşandığı uzun bir dönemi kapsadı.

Son dönemlerde ABD’de ABD’ni başarılı ve örnek kılan değerler erozyona uğruyor. Endişe verici durum ise bu konunun böylesi önemli bir seçim arifesinde yeterince tartışılmıyor olması.

Nedir ABD’yi bugünkü başarısına taşıyan değerler?: (i) insana ve insan haklarına saygı, (ii) herkesin eşit oy hakkına sahip olduğu bir demokrasi, (iii) fikir özgürlüğü (basın özgürlüğü), (iv) girişim özgürlüğü, liberal ve rekabetçi bir ekonomi anlayışı, (v) kanun ve kurallara saygı ve uyum, (vi) liberal bir göç yasası ve anlayışı, ve (vii) inanç özgürlüğü.

Bu değerleri tavizsiz bir şekilde koruyamayan bir ABD, hem kendi gücünü, hem de dünyaya iyi örnek olma özelliğini yitirme sürecini başlatmış olur.

Son dönemlerde ABD bu önemli değerleri göz ardı eden yaklaşımlar sergiliyor. Örneğin, Guantanamo ve Abu Garib’deki tutuklulara yapılan muameleler ABD’nin insan haklarına duyarlılığı konusunda şüpheler uyandırmakta. Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesini tanımama konusundaki ısrar da bu konudaki gelişmelerin kontrol edilemeyen münferit olaylar değil, kendi vatandaşları dışındakilerin insan hakları konusunda duyarlı olunmadığını gösteren bir yaklaşım olduğu izlenimi veriyor.

Demokrasi konusundaki inanç, sadece ulus devletin sınırları içine hapsedildiği oranda, inandırıcı olmaktan uzaklaşıyor. Dolayısıyla, uluslararası kurumlardaki karar mekanizmalarında güçlü olanın haklı olduğu anlayışını sergileyen, kısa dönemli çıkarları uğruna demokratik olmayan iktidarları destekleyen bir ABD, demokrasi havarisi olma konusundaki inandırıcılığını zayıflatmaktadır.

11 Eylül saldırılarından sonra ABD tarafından uygulanan tek taraflı politikaların ABD basınında uzun süre tenkit edilememiş olması, ABD’nin fikir ve basın özgürlüğüne inancı konusunda güvenilirliğinin de azalmasına yol açtı. Daha on sene önce dünya vatandaşları tarafından güvenilir bulunan ABD televizyon kanallarının yerine, dünya başka kanalları izlemeye, internet üzerinden ulaşan bireysel haberlere daha çok güvenmeye başladı!!.

Dünya nüfusunun büyük kısmını oluşturan ülkeler ancak tarım, tekstil ve demir çelik gibi sınırlı sektörde rekabet gücü oluşturabiliyorlar. Bu sektörlerde ABD’nin serbest ticaret ortamını bozucu sübvansiyonları, kotaları, haklı olmadığı DTÖ tarafından da tescillenen anti-dumping vergileri gibi uygulamalar, ABD’nin girişim özgürlüğü ve serbest ticaret kurallarına bağlılığının sorgulanmasına yol açıyor. Üstelik, başta tarım olmak üzere çeşitli sektörlere verilen sübvansiyonlar, kota ve telafi edici vergiler, dünyanın daha rekabetçi olabilecek başka bölgelerinde fakirliğe ve açlığa yol açan adaletsiz uygulamalar olarak ortaya çıkıyor.

Kanun ve kurallara saygı, kurallara uymanın norm olması kadar, kuralların da adil olmasını gerektiriyor. Adil olabilmek, “kendimiz için ne istiyorsak, karşımızdaki için de onu isteyebilmek” demektir. Uluslararası uygulamalarda politik ve ekonomik gücü, adil olmanın önüne koyan bir ABD, dünyaya değerleriyle liderlik yapabilmekten de uzaklaşmış oluyor. Örneğin, dünyada kişi başına enerji kullanımında en müsrif ülke konumunda olan zengin ABD, Kyoto anlaşmasını kabul etmeyerek, küresel ısınmayı önleme konusundaki uzlaşmayı da önlemiş oluyor.

ABD’nin bilim ve teknolojide, yenilikçilikte lider konuma gelmesinin en önemli nedenlerinden birisi de yaratıcılığın dinamosu olan nitelikli mültecileri cezbedebilmesi ve farklılıkların bir arada yönetilmesini başarabilmesidir. Son dönemlerde kültürler arası farklılıkları bir zenginlik değil, bir zafiyet olarak görmeye başlayan, kendisini dışarıdan gelecek insan ve fikirlere kapatan bir ABD uzun dönemde bilimsel gelişme konusundaki liderliğini de tehlikeye atıyor olabilir!!.

Farklı inançları ve dinleri terörizmin kaynağı olarak görenlerin sayısının artması, farklı inançlardan gelenlerin seyahat serbestisinin sınırlanmaya (vize uygulamalarının güçleştirilmesi ve hoşgörü düzeyinin azalması nedeniyle) başlaması, ve yöneticilerin dini inançlarını ülke politikalarının belirlenmesinde belirleyici olarak kullanmaya başlamaları, ABD’deki inanç özgürlüğünün de zedelenmesine yol açabilir.

Özetle, insana ve özgürlüklere saygıyı unutmaya, veya kendi ülke sınırları içinde hapsetmeye eğilimi artan bir ABD, dünyaya değerleriyle liderlik yapabilme gücünü de yitirmeye başlıyor. Gelişmeler şeffaflaşan dünyada tutarsızlıkların sürdürülmesinin en azından ahlaki açıdan mümkün olamayacağının yeterince anlaşılmadığını gösteriyor. Sürdürülebilir bir gelişme ve dünya barışı için kararlarının başkalarını nasıl etkilediğini iyi anlayan ve kendisini bencillikten arındıracak bilgelik düzeyine erişen bir ABD’ye ihtiyaç var.

ABD’nin seçimi, Bush ve Kerry arasında değil, ABD’yi ABD yapan değerlerle, kısa vadeli çıkarlar arasında olmalıdır. Dünyaya liderlik yapacak konumda olan ABD, seçimini yaparken sadece kısa vadeli çıkarlarını nasıl koruyacağını değil, aynı zamanda dünya vatandaşlarının gönlünü kazanan değerlerine nasıl sahip çıkacağının da hesabını yapmalıdır. Bu nedenle, her iki adayın da bu değerleri küresel boyuttaki uygulamalarına nasıl yansıtacakları, ABD’deki politik tartışmanın esasını oluşturmalıdır. Bu konudaki seçim, hem ABD’nin, hem de dünyanın geleceğini şekillendirecektir.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Ağustos 6, 2004
İyi Yönetişim Davranışlarla Sağlanır
       
Eylül 17, 2012
Farklılıkların Yönetimi
“Sen sana ne sanırsan, Ayruğa da (ötekine de) onu san; Dört Kitabın manası, Budur eğer var...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Ekim 8, 2010
Dünyanın Krizlere İhtiyacı Var
İnsanoğlunun dünyada kurduğu yaşam nasıl daha kaliteli ve sürdürülebilir olurdu? Bu sorunun cevabı teknolojik gelişmelerden ziyade...
Temmuz 23, 2010
Küresel İlkeler Sözleşmesi
Küresel İlkeler Sözleşmesi (Global Compact) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından ilk olarak 31 Ocak...
Dünya Gazetesi
Mart 12, 2010
Yaşlanan Dünya
Ekonomik olarak gelişen toplumlarda nüfusun büyümesi yavaşlıyor. Bu nedenle, dünya zenginleştikçe ortalama nüfus artış hızları da azalıyor. Demografik...
Şubat 10, 2010
Karbon Salınımını Azaltmak
Dünyanın yaşanabilir olma özelliğini korumak için insanoğlunun ürettiği karbon salınımlarını azaltması gerekiyor. Ancak bu sonucu elde...
Dünya Gazetesi
Temmuz 31, 2009
Liderlik Açığı
Kurumlar kaynaklarını onları yönlendiren liderlerin öncelikleri doğrultusunda kullanırlar. Bu nedenle, ister şirket, ister sivil toplum kuruluşu,...
Dünya Gazetesi
Temmuz 10, 2009
Küresel Krizden Küresel Dersler
ABD’de başlayan finans krizi, küresel ekonomik krize dönüştükçe etkilediği ülke ve insan sayısı da artıyor. Krizin...
Dünya Gazetesi
Mayıs 15, 2009
Hayatı Değiştirebilecek Buluşlar
Hayatı değiştiren buluşların büyük yatırımlarla gerçekleştirilebileceğini varsayılır. Örneğin, atom bombasının bulunması, insanın gen haritasının çıkartılması gibi....
Dünya Gazetesi
Aralık 19, 2008
Küresel Krizden Küresel Yönetişime
ABD’deki ev fiyatları balonun patlamasıyla başlayan kriz büyük bir süratle küresel bir nitelik kazandı. Bu kriz...
Dünya Gazetesi
Kasım 28, 2008
Küresel Sorunlara Küresel Çözümler
İnsanlığı ilgilendiren birçok sorun küresel nitelik kazanıyor. Bunlar arasında terörism gibi güvenlik sorunlarını, AIDS gibi bulaşıcı...
Dünya Gazetesi
Kasım 28, 2008
Gücün Sınırı
Her güç, kullanıldığında karşı gücün oluşmasına yardımcı olur. Örneğin, her hangi bir cisim hareket ettiğinde sürtünme...
Dünya Gazetesi
Eylül 12, 2008
Çevreye Duyarlı Şirketler
Çevresini korumayanların çevresi kalmaz. Bu nedenle, çevreye duyarlı olmak aslında sürdürülebilirliğin ve o çevreden etkilenenlerden çalışma...
Dünya Gazetesi
Mayıs 16, 2008
Çevresini Korumayanın Çevresi Kalmaz
Küresel ısınma şirketlerin çevreye olan etkilerine karşı toplumsal duyarlılığın artmasına neden oluyor. Her geçen gün şirketlerin...
Dünya Gazetesi
Şubat 8, 2008
Küresel Kaynaklara Ulaşabilmek İçin Hukuk Sistemi
İş dünyasında gelişme başkalarının kaynaklarını harekete geçirerek sağlanıyor. Bu kaynaklardan önemli bir tanesi de para. Bu...
Dünya Gazetesi
Aralık 14, 2007
Çin Ucuz İşçilik Mi? Bilgi Kaynağı Mı?
İnsanoğlu tarih boyunca ilim nerede en çok geliştiyse onu oradan almaya, ve kullanmaya gayret etmiştir. Çocukluğumda...
Dünya Gazetesi
Aralık 7, 2007
Küresel Isınmaya Çözüm Önerileri
Küresel ısınma yaşam kalitemizi, ekonomik gelişmeyi ve içinde yaşadığımız çevreyi tehdit eder hale geliyor. Küresel ısınma...
Dünya Gazetesi
Ekim 5, 2007
Değişen Güç Dengeleri
Dünyadaki güç dengelerinde önemli değişimler yaşanıyor. Bu değişimleri anlamak ve geleceğe ilişkin hazırlıklar yapılırken bu yönde...
Dünya Gazetesi
Ocak 31, 2007
Küresel Vatandaşlık
İnsanlar hayatları boyunca içinde bulundukları konumlara göre farklı roller üstleniyorlar: çocuk, öğrenci, Boğaziçili/Mülkiyeli/Teknik Üniversiteli, arkadaş, takımdaş,...
Dünya Gazetesi
Haziran 28, 2006
Standartları Değiştirebilmek
Bir standart yaygın olarak benimsendikten sonra onu değiştirmek çok güç oluyor. Çünkü, insanlar alışkanlıklarının esiridir. Oysa,...
Dünya Gazetesi
Mayıs 10, 2006
Sürprizlere Hazır Mısınız?
Yeni yıla girerken şirketler stratejik planlarını gözden geçirdi, bütçelerini hazırladı ve yönetim kurullarından onay aldılar. Ancak,...
Dünya Gazetesi
Ocak 4, 2006
Göç ve İnsan Hakları
İnsan hakları, suçluluk nedeniyle ortaya çıkan sınırlamalar hariç, her insanın istediği zaman ülkesinden çıkabilmesini, istediği zaman...
Dünya Gazetesi
Aralık 21, 2005
Demografik Gelişmeler
Gelecek ile ilgili değerlendirmeler yapılırken çevre şartlarının nasıl gelişeceği ile ilgili teknolojik, sosyoljik, ekonomik, ve demografik...
Dünya Gazetesi
Temmuz 20, 2005
Kayıt Dışı Ekonomi
Son dönemlere kadar enflasyonun düşürülmesinin ekonomik büyümeyi azaltacağını düşünenler çoğunluktaydı. Bu konuda Tüsiad tarafından yaptırılan bir...
Dünya Gazetesi
Mart 9, 2005
Toplumsal Bakış Açısı ve Büyüme
Yeni tanıştığınız bir kişinin en son işinin başarılı olamadığını ve battığını öğrenirseniz ne düşünürsünüz? (a) “Bu...
Dünya Gazetesi
Şubat 23, 2005
Küresel Liderlerin Öncelikleri
Dünya Ekonomik Forumu’nun Davos toplantısında düzenlenen bir çalıştayda küresel öncelikler belirlendi. Toplantıya Bill Gates, Carly Fiorina...
Dünya Gazetesi
Şubat 9, 2005
Katılım Demokrasinin Kalitesini Artırır
Uygulanmayan kararlar değer yaratmaz. Sahiplenilmeyen kararlar ise iyi uygulanamaz. Demokrasinin en önemli faydalarından biri de kararların...
Dünya Gazetesi
Ocak 19, 2005
Batı Küreselleşmeyi Kurban Edecek mi?
Küreselleşme her geçen gün hızını artırıyor. Küreselleşmenin en önemli destekçileri ise bu süreçte ekonomik büyümeden en...
Dünya Gazetesi
Aralık 17, 2004
ABD’nin Seçimi
Bu sene ABD’de sadece ABD’nin değil, aynı zamanda dünyanın da geleceğini etkileyebilecek bir başkanlık seçimi var....
Dünya Gazetesi
Ağustos 6, 2004
Zihinlerdeki Sınırları Aşmak
Günümüzde büyümenin önündeki en önemli engel ülke sınırları değil, zihinlerdeki sınırlar. Ekonomik ve teknolojik gelişmelerle gelen...
Dünya Gazetesi
Mart 5, 2004
Güçlü Olan Kazanır
Ülkelerin saygınlığı ve refah düzeyi rekabet gücü ile belirleniyor. Davranışlarını tutarlı ilkelere dayandıran ve güçlü olan...
Dünya Gazetesi
Aralık 12, 2003
Küresel NATO
Devletin en önemli rolü güvenlik ve istikrar sağlamak. Özellikle 11 Eylül’den sonra küresel tehdit algılamasında önemli...
Dünya Gazetesi
Ekim 3, 2003
Küresel Vatandaşlık Müfredatı
Teknoloji gelişip, dünya küçüldükçe ve dünya nüfusu arttıkça belki hiçbir zaman göremeyeceğimiz insanlarla karşılıklı bağımlılığımız artıyor....
Dünya Gazetesi
Ağustos 9, 2003
Küresel Konulara Yaklaşım
Dünyada birçok konuda gözlenen değişim hızı gün geçtikçe artıyor. Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, demokrasi ve...
Dünya Gazetesi
Mayıs 30, 2003
İyi Yönetişim
Ülkemizin sürdürülebilir gelişmesini sağlayabilmek için gerek vatandaşlar, gerekse siyasiler dünyada gelişmekte olan “yönetişim” kavramını iyi anlamalı...
Eylül 20, 2002
Su ve Küresel Yönetim
Yaşamın temelini oluşturan temiz su kaynaklarının gitgide tükenmesi ve kirlenmesi dünyanın en önemli problemlerinden biri haline...
Dünya Gazetesi
Haziran 15, 2002
Tarımsal Destekler
Serbest piyasa ekonomisini savunan gelişmiş ülkeler, en büyük devlet müdahalesini tarım sektörüne sağladıkları desteklerle yapıyorlar. Dünya...
Dünya Gazetesi
Mayıs 4, 2002
Küresel Barış İçin Küresel Zekat
Dünya tarihine baktığımızda insan hayatını etkileyen olgular arasında toplumda en uzun süreli olarak etki alanını koruyan...
Dünya Gazetesi
Mart 24, 2002
Dünya Ticaretini Geliştirmek
Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) Doha’da başlattığı yeni görüşme sürecinde farklı ülkelerin ortaya koydukları talepler, aslında ülkeler...
Dünya Gazetesi
Şubat 23, 2002
Küresel Yönetim
Dünya, sorunlarını çözebilmek için yeni bir yönetim anlayışına geçmeli. Günlük hayatımızı ilgilendiren konular küresel bir nitelik...
Dünya Gazetesi
Aralık 28, 2001
Dijital Demokrasi
“Gerçek katılımcılık ile sahtesini çok ince bir çizgi ayırır.” Scott Adams İnsanlar gün geçtikçe kendilerini ilgilendiren...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Kasım 25, 2000
Yeni İnsan Hakları ve Demokrasi
“Demokrasi eşitliği değil, fırsat eşitliğini güvence altına alır.” Irving Kristol Yüksek teknoloji devrimi bir yandan bilginin...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Ekim 24, 2000
Geleceği Hazırlamak
“Geçmisi degistiremeyiz, ama gelecegi kazanabilir veya kaybedebiliriz.” Lyndon B. Johnson Strateji çalismalarinin belki de en önemli...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Ağustos 27, 2000
Dijital Devlet
“Teknoloji, değişimin dev motorudur.” Alvin Toffler Dünyadaki teknolojik gelişmeler sadece özel sektörde rekabeti değil, aynı zamanda...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Haziran 18, 2000
Bizden Olan Değil – En İyi Olan
“Kendi saygınlığınıza değer veriyorsanız, kaliteli insanlarla bağ kurun. Yanlış insanlarla birlikte olmaktansa, yalnız olmak yeğdir.” George...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Nisan 23, 2000
Sınırları Aşmak
“Kuşun kanatlanıp uçabilmesi için kabuğun kırılması gerekir.” Lord Alfred Tennyson Günümüzde büyümenin önündeki en önemli engel...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Nisan 2, 2000
Temsili Demokrasiden Katılımcı Demokrasiye
“Binlerce kilometre sürecek bir yolculuk, küçücük bir adımla başlar” Konfiçyüs Uygulanmayan kararlar değer yaratmaz. Sahiplenilmeyen kararlar...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Mart 5, 2000
Zenginliğin Formülü Kalite
“Bazı insanlar çevrelerine bakar ve ‘Neden?’ diye sorar. Ben hayal ederim ve ‘Neden olmasın?’ derim.” Robert...
Sabah Gazetesi İşte İnsan Eki
Mart 3, 2000